از مدارس شیراز است که در محله لب آب، در بازارچه منصوریه و در جنوب شاهچراغ(ع) قرار دارد.این مدرسه در سال ۸۸۳ه..ق توسط امیر صدرالدین محمدحسین حسینی دشتکی ساخته شد و به دلیل نام فرزندش امیر غیاثالدین منصور، به منصوریه شهرت یافت.بنای مدرسه دارای دو قسمت اندرونی و بیرونی است.ورودی مدرسه شامل دو طاق هلالی تو در تو است که درِ چوبی دو لنگهای مدرسه در آن قررا دارد. طاق بیرونی با دو جرز و لچکیهای گره کاشی شده میباشد که اسامی حضرت محمد(ص) و حضرت علی(ع) در گره کاشی به زیبایی در آمده است. در دو طرف درِ ورودی دو سکوی سنگی به ارتفاع ۶۰ سانتیمتر تعبیه شده است سقف و پیشانی طاق هلالی دوم که درِ چوبی در آن قرار دارد، به گره کاشی مزیّن شده است.
هشتی ورودی با سقف گنبدی آجری کوتاه به حیاط راه مییابد. در طرف شمال هشتی (چپ) اتاقی که به وسیله در آهنی به اتاق مجاور راه دارد، قرار گرفته و در طرف جنوب (راست) هشتی راهروی قرار دارد که با یک درِ چوبی به مدرس یا ایوانی با سقف گنبدی مرتفع ارتباط دارد.در غرب این مدرس، شاهنشین قرار گرفته که به ارتفاع یک پله از کف مدرس بلندتر است و در آن چهار سنگ قبر به رنگ قرمز مربوط به امیر صدرالدین محمدحسین حسینی دشتکی، امیرغیاثالدین منصور، میرزا حسن فسایی و… وجود دارد. این شاهنشین به وسیله پنجرهای مشبک فلزی از مدرس جدا شده است.در ضلع شرقی هشتی حیاط اول مدرسه که چهار گوش است، قرار دارد. اطراف حیاط در دو قسمت شرقی و غربی، حجرههایی قرار دارد و در وسط حیاط حوض چهارگوش قرار گرفته و در بخش جنوبی نیز مسجد مدرسه واقع شده است. این مسجد شامل دو ستون سنگی در وسط و ۶ ستون هلالی کوچک است. محراب کوچک مسجد با گره کاشی تزیین شده و بر بالای محراب دو کتیبه سنگی نصب شده و بر روی آن نگاشته شده: «به تاریخ ۸۹۳ه..ق امیر صدرالدین محمدحسین حسینی دشتکی شیرازی در محله دشتک شیراز ساخته وقفش نمود و حاج امیر غیاثالدین منصور به سال ۱۰۸۳ه..ق منصوریهاش فرموده و حاج امیراحمدنظامالدین مکی پسر ششم قطبالدین شاه عمارتش را تجدید بنا نموده و در سال ۱۱۷۸ه..ق بعد از فتنه افغان و نادرشاه، صادقخان زند آن را مرمت نمود و در سال ۱۳۰۸ه..ق حاج میرزا حسن طبیب صحنش را بسط داد و حجرهها بر آن افزود».
در وسط ضلع شمالی، راهرویی است که به حیاط دوم که نوساز است، راه دارد. در این حیاط حوضی در وسط قرار گرفته و حجرهها به ارتفاع یک متر بلندتر از کف حیاط در اطراف قرار دارند و راهرویی باریک نیز در وسط ضلع شمالی این حیاط به فضای پشت مدرسه راه مییابد.در گوشه جنوب شرقی حیاط اصلی مدرسه، راهرو باریکی وجود دارد که به باغچه پشت مدرسه راه مییابد. اطراف باغچه وضوخانه، سرویسهای بهداشتی و چند اتاق ساختهاند.پیشانی و جرزهای مدرسه همگی با گرههای کاشی و نقوش هندسی پوشیده شده است.در ابتدا تولیت این مدرسه با فرزندان امیرصدرالدین بوده است اما پس از امیر غیاثالدین منصور که در سال ۹۱۳ه..ق در گذشت و او را در همان مدرسه به خاک سپردند. در سال ۱۳۰۰ه..ق تولیت این مدرسه بر عهده میرزا حسن فسایی مؤلف فارسنامه ناصری قرار گرفت. وی پس از زلزله، بنای ویران شده را در سال ۱۳۰۸ مرمت کرد و عمارت قدیمی را دوباره از آجر و گچ بنا کرد. پس از درگذشتش او را در همین مدرسه به خاک سپردند.این مدرسه بار دیگر در سال ۱۳۶۰ از طرف سازمان میراث فرهنگی و بابودجه اداره اوقاف مرمت شد.هم اینک سرپرستی مدرسه منصوریه بر عهده حجهالاسلام حدائق و تولیت آن با اداره کل اوقاف و امور خیریه فارس است. در سال ۱۳۶۳ در باغچه این مدرسه ساختمانی جدید احداث گردید.این مدرسه که هماینک محل تحصیل طلاب علوم دینی است، در تاریخ ۵/۱۰/۱۳۵۲ با شماره ۹۵۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منابع: آثار عجم، فرصتالدوله شیرازی، انتشارات بامداد، ۱۳۶۲، ص ۴۵۹ـ ۴۵۸، ۴۹۷، ۴۹۸، ۸۳ / بناهای تاریخی و آثار هنری جلگه شیراز، علینقی بهروزی، انتشارات اداره کل فرهنگ و هنر استان فارس، ۱۳۴۹، ص ۲۳۲ / تاریخ بافت قدیمی شیراز، کرامتاللّه افسر، انتشارات انجمن آثار ملی، تهران، ۱۳۵۳، ص ۱۱۶ / دایره المعارف بناهای تاریخی ایران، مدارس و بناهای مذهبی، کاظم ملازاده، مریم محمدی، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ۱۳۸۱، ص ۱۳۴ / شیراز در گذشته و حال، حسن امداد، اتحادیه مطبوعاتی فارس، ص ۲۱۹ / شیراز شهر جاویدان، علی سامی، انتشارات نوید شیراز، ۱۳۶۳، ص ۵۸۹ و ۶۰۶ / فارسنامه ناصری، حاج میرزا حسن حسینی فسایی، تصحیح و تحشیه منصور رستگار فسایی، امیرکبیر، تهران، ۱۳۶۷، ج ۲، ص ۱۴۰۶ / مراکز فرهنگی فارس، مرکز انفورماتیک و مطالعات توسعه، سازمان برنامه و بودجه استان فارس، ۱۳۷۲، ج ۱، ص ۱۵۴ / معماری ایران ـ دوره اسلامی، به کوشش محمدیوسف کیانی، به همکاری جهاد دانشگاهی، تهران ۱۳۶۶، ج ۲ ص ۶۷.
کوروش کمالی سروستانی
