غاری است که در فاصله تقریبی ۶ کیلومتری تنگ چوگان به طرف شمال در سینه کوهی قرار گرفته است و به جهت قرار گرفتن مجسمه شاپور در آن به غار شاپور معروف شده است.این غار عمیق با بیش ۷ متر ارتفاع از سطح زمین، در حدود یک کیلومتر درازا دارد. طول دهانه این غار در گذشته ۱۶ متر بوده اما هم اینک، پس از برپا شدن دوباره مجسمه شاپور در غار، دهانه غار بزرگتر گردیده و در حدود ۳۰ متر عرض و ۲۰ متر ارتفاع دارد. هرچه به درون غار نزدیکتر شویم، میزان عرض و ارتفاع دهانه غار کاهش مییابد.سطح غار دارای پستی و بلندی است و حفرههای حوضمانندی درون آن وجود دارد. صعود به درون غار به علت قرار گرفتن در بالای کوه آسان نبوده، اما هم اینک این سطح هموار شده و ۲۳۰ پله سنگی با نردههای آهنی اطراف آن احداث شده که به راحتی میتوان به درون غار رفت. درون غار مجسمه شاپور قرار گرفته و پشت سر مجسمه از ریزش قطرات آب گودالی به شکل حوض ایجاد شده است.
مجسمه شاپور: در درون غار شاپور قرار گرفته است. مجسمه شاپور که از آثار باقی مانده دوره ساسانی است، از قطرات و مواد رسوبی است که از سقف غار به تدریج چکیده و تشکیل استالاکتیت و استالاکمیت داده، ستون سنگی بزرگی در وسط غار، نزدیک به در ورودی غار ایجاد کرده و به وسیله حجاری به گونه مجسمه شاپور، پادشاه دوم ساسانی درآمده است.اندازه دور سر این مجسمه ۳۲۰ سانتیمتر، درازی ابرویش ۳۰ سانتیمتر، درازی چشمش ۱۸ سانتیمتر، درازی بینیاش ۳۰ سانتیمتر، درازی سبیلش ۸۰ سانتیمتر، دور گردنش ۲۳۰ سانتیمتر، پهنای شانهاش ۲۴۰ سانتیمتر، دور بازویش ۱۵۰ سانتیمتر، دور سینهاش ۴۰ سانتیمتر، دور مچ دستش ۱۰۰ سانتیمتر، دور کمرش ۳۰۵ سانتیمتر، دور رانش ۲۵۰ سانتیمتر، درازی کفشش ۱۱۰ سانتیمتر، پهنای کفشش ۶۰ سانتیمتر، بلندی مجسمهاش ۷ متر و وزنش در حدود سیتن است.
این مجسمه یک بار سرنگون شد، اما تاریخ سرنگونیاش به درستی معلوم نیست، برخی بر این باورند که این حادثه پس از قرن هشتم هجری که حمدالله مستوفی آن را استوار دیده است، اتفاق افتاده است.این مجسمه که سالها در گودالی به عمق چهار متر قرار گرفته بود، در سال ۱۳۳۷ توسط سپاه جنوب و با یاری افسران مهندس و اداره باستانشناسی فارس و انجمن آثار ملی، دوباره برپا شد.مقدسی پیرامون غار شاپور و مجسمه شاپور مینویسد: «در یک فرسخی نوبندگان است و هیکل عظیم شاپور دهانه غار است و تاجی بر سر دارد. پشت سر او آبی است راکد و منفذی ندارد و باد سختی در آن جا میوزد. طول آن هیکل یازده زراع است و ساق پایش سیزده وجب و سه برگ جلو پای او حجاری شده است».
حمدالله مستوفی مینویسد: «بر ظاهر، نسبتاً مردی سیاه است به هیکل بزرگتر از مردی. بعضی میگویند طلسمی است و برخی گویند مردی بود که خدای تعالی آن را سنگ گردانیده، شاهان آن ولایت او را معزز و مکرم دارند و به زیارتش روند و روغن مالند».
این مجسمه در تاریخ ۱۵/۱۰/۱۳۱۰ با شماره ۱۵۹ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: اقلیم پارس، سید محمدتقی مصطفوی، نشر تابان، تهران، ۱۳۶۴، ص ۱۲۸ / تمدن ساسانی، علی سامی، دانشکده ادبیات دانشگاه پهلوی، ۱۳۴۲، ج ۲، ص ۱۵۴ / لغتنامه دهخدا، علیاکبر دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۲، ج ۱۰، ص ۱۴۵۶۶ / مراکز فرهنگی فارس، مرکز انفورماتیک و مطالعات توسعه، سازمان برنامه و بودجه استان فارس، ۱۳۷۲، ج ۱، ص ۱۸۷.
کوروش کمالی سروستانی