خانه فروغ‌الملک

دانشنامه آثار تاریخی ۲ دقیقه مطالعه

از بناهای تاریخی دوران قاجاریه در شیراز است که در محور سنگ سیاه واقع شده است.

خانه فروغ‌الملک

این بنا دارای چهار قسمت اصلی است: بنای بیرونی، بنای اندرونی، بنای مطبخ‌خانه و حمام و اصطبل. مهمانسرایی نیز در ورودی ساختمان آن قرار دارد. بنای بیرونی شامل هشتی ورودی است که از طریق راهرو با سکوهای انتظار به حیاط متصل می‌شود. در دو سمت شمال و جنوب دو اتاق پنج دری وجود دارد که چهار اتاق در دو طرف هر کدام از پنج دری‌ها قرار گرفته که به وسیلۀ چهار راهرو به هم متصل شده‌اند.

خانه فروغ‌الملک

در ضلع جنوبی بنا یک اتاق بزرگ به صورت سالن انتظار و پذیرایی مقدماتی مورد استفاده قرار می‌گرفته است. در ضلع غربی سالن اصلی ساختمانی در دو طبقه به نام شاه‌نشین قرار دارد که دارای پنجره‌های گره‌کاری است. این شاه‌نشین به وسیلۀ حوضخانه‌ای هشت ضلعی گنبدی شکل به قسمت اندرونی متصل می‌شود. قسمت اندرونی که مورد استفادۀ اعضای خانواده قرار می‌گرفته، شامل یک سالن اصلی در ضلع شمالی است و در دو طرف شرق و غرب نیز اتاق‌های سه دری و در جنوب آن اتاق آیینه قرار دارد. همۀ طبقات به وسیلۀ یک زیرزمین که به عنوان انبار استفاده می‌شده، به هم متصل می‌شوند. در ضلع شمال شرقی بیرونی، بنای مطبخ‌خانه و حمام قرار دارد.

خانه فروغ‌الملک

کل ساختمان به صورت یک طبقه و در قسمتی دو طبقه با آجر و ملاط ماسه آهکی ساخته شده است. این بنا متعلق به قوام‌الدین ملقب به فروغ‌الملک یکی از بستگان قوام شیرازی بوده که در سال ۱۲۱۰ هجری قمری برای سکونت وی احداث شده است. در فاصله سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۳، ساختمان این بنا که به صورت مخروبه‌ای در آمده بود، توسط سازمان عمران و بهسازی شهری مرمت و بازسازی شده و هم‌اکنون در مالکیت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان فارس است و از سال ۱۳۸۳ به موزه مشکین فام تبدیل شده و در آن آثار هنرمندان فارس در رشته‌های مختلف به ویژه هنرهای تجسمی و سنتی ارایه می‌گردد. این خانه در تاریخ ۳۰/۰۳/۱۳۷۷ با شماره ۲۰۴۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی فارس / تحقیقات میدانی.

کوروش کمالی سروستانی