بند بهمن در هفت کیلومتری جنوب شرقی شهر کوار قرار گرفته است. این بند در زمان هخامنشیان در جلو کوه بهمن و بر روی رودخانه قره آقاج یا «زکان» طولانیترین رودخانه فارس، بسته شده و در زمان ساسانیان در آن تعمیراتی صورت گرفته است.رودخانه قره آقاج از کوههای غربی شیراز سرچشمه میگیرد و پس از انشعاب به چندین شاخه، تا نزدیکی کنگان از بنادر خلیج فارس، به نام رودخانه مُند یا مَند ادامه مییابد. در نزههالقلوب آمده است: «بهمن بن اسفندیار سدی بر این رودخانه ساخت تا با افزایش آب، روستاهای کوار را آبیاری کند».
درازای این بند ۲۶ متر است و قطر آن ۴ متر است. این بند از سنگ و ساروج و نمای آن با استفاده از سنگ تراش ساخته شده است. این بند جهت آبیاری کشتزارهای منطقه، ارتباط بین زمینهای دو سوی رودخانه و ذخیره آب احداث شده است. در وسط بند دریچهای با دو دهانه قرار دارد و برای آبیاری زمینهای کوار دو کانال آب، یکی قدیمی و دیگری جدید، در پشت بند احداث شده است.در سالهای اخیر، سازمان میراث فرهنگی این بند را مرمت کرده است. این بند هم اینک برای آبیاری مزارع کوار استفاده میشود.بند بهمن در تاریخ ۳۰/۴/۱۳۵۲ با شماره ۹۴۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: آثار عجم، فرصتالدوله شیرازی، انتشارات بامداد، ۱۳۶۲، ص ۱۵ / اقلیم پارس، سید محمدتقی مصطفوی، نشر تابان، تهران، ۱۳۶۴، ص ۸۳ / پلهای قدیمی ایران، محمدعلی مخلصی، سازمان میراث فرهنگی، ۱۳۷۹، ص ۳۱۸ / دایره المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی، بناهای عامالمنفعه، کاظم ملازاده، مریم محمدی، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ۱۳۷۹، ص۱۵۰ / دایره المعارف فارسی، غلامحسین مصاحب، انتشارات فرانکلین، ۱۳۴۵، ج ۱، ص ۴۵۰ / سیمای میراث فرهنگی استان فارس، اداره کل میراث فرهنگی استان فارس، سازمان میراث فرهنگی کشور، تهران، ۱۳۸۱، ج ۱، ص ۱۵۲ / فارس، جهانگردی و توسعه، مرکز انفورماتیک و مطالعات توسعه، بنیاد فارسشناسی، ۱۳۷۲، ص ۸۱ / فارسنامه ناصری، حاج میرزا حسن حسینی فسایی، تصحیح و تحشیه منصور رستگار فسایی، امیرکبیر، تهران، ۱۳۶۷، ج ۲، ص ۱۴۶۴ /Encyclopedia Iranica. Edited by Ehsan Yarshater. Routledge & kegan Paul. London. Boston and Henley. ۱۹۸۵. Vol. ۳. P. ۶۸۲.
کوروش کمالی سروستانی
