از آثار دوران قاجاریه در شیراز است که در خیابان احمدی در بازارچه حاج زینل واقع شده است.پلان حمام مستطیل شکل است و دارای ابعادی برابر با ۳۰×۱۲ متر میباشد. ورودی بنا دارای هفت پله است. این بنا پایینتر از سطح زمین ساخته شده است. پس از پلهها یک هشتی وجود دارد. با گذر از یک پله دیگر که در انتهای جنوب شرقی هشتی قرار گرفته، وارد فضای سربینه میشویم. فضای سربینه به شکل چلیپایی ساخته شده، به گونهای که در چهار جهت آن چهار شاهنشین کوچک ساخته شده و در وسط سربینه یک آبنمای چند ضلعی قرار گرفته است. ارتفاع سکوهای سربینه از سطح زمین ۱۳ سانتیمتر میباشد. یک دالان باریک در ضلع جنوب شرقی سربینه، راه ورود به فضای گرمخانه است. پهنای این دالان ۷۰ سانتیمتر است. سرویسهای بهداشتی در همین دالان تعبیه شدهاند. فضای گرمخانه از ۴ ستون گرد سنگی تشکیل شده است.
۵ دوش آب در جهت غربی و جنوبی گرمخانه قرار دارد. محیط ستونهای گرمخانه ۱۳۰ سانتیمتر است. فضای گرمخانه و سربینه دارای نورگیر است که روشنایی داخل را تأمین مینماید.مصالح به کار رفته در ساخت بنا شامل سنگ، آجر و ملاط گچ و گل میباشد. دور تا دور فضای داخلی بنا به وسیله کاشی ازارهبندی شده است. تون حمام نیز در گوشه جنوب شرقی و در فضای بیرونی حمام قرار دارد.این حمام همچنان مورد استفاده قرار میگیرد. در این بنا تزیینات خاصی دیده نمیشود، ولی در گذشته نقوش مختلفی از طبیعت وجود داشته که در حال حاضر با تعمیرات انجام شده بر روی آنها از بین رفتهاند. تنها در گرمخانه حمام و بر بالای چهار ستون آن نقش هشت عقاب وجود دارد. کاشیهای فیروزهای کف آبنما و کاشیهای جدید در بدنه بنا از دیگر تزیینات این بنا به شمار میآیند.تعمیرات انجام شده در بنا شامل تعویض کف به موزاییک، نصب کاشی بر روی بدنه و دیوارههای داخلی بنا، اندود سقف به وسیله نوعی سیمان سفید، اندود پی در پی پشتبام بنا و تعویض در، پنجره و نورگیر در بنا میباشد.
منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.
کوروش کمالی سروستانی
