از آثار تاریخی دوران قاجاریه میباشد که در شهرستان مرودشت، کنار جاده جدید شیراز به اصفهان حدود ۴۰ کیلومتری شهر مرودشت به طرف سیوند در روستای قوامآباد واقع شده است.پلان این کاروانسرا به صورت چهار ایوانی بوده و ابعاد آن حدوداً ۵/۷۸×۷۷ متر میباشد. مصالح به کار رفته در ساخت این بنا در شالوده و ازارهها، سنگ و مصالح اصلی در ساخت کاروانسرا آجر میباشد. سردر بنا در ضلع جنوبی قرار گرفته است. سردر ورودی دارای کاشیکاری معقلی است.از ویژگیهای این سردر وجود دو گوشواره کوچک در پاکار طاق است. در ورودی دارای چهار چوب سنگی بوده و از در اصلی بنا یک لنگه آن به جای مانده است. یک کتیبه که تاریخ بنا را نشان میدهد، بر روی سر در نصب شده است. طاق سردر تیزهدار و دو طرف آن دو رواق کوچک با طاق نیمدایره ایجاد شده است. دو سکوی سنگی در دو طرف ایوان تعبیه شده است. این ضلع در هر طرف دارای ۷ طاقنمای گود است که درون آنها طاقچههایی با طاق هلالی ایجاد شده است. پشت در ورودی یک فضای هشتی ایجاد شده است که از دو طرف به دو اتاق تو در تو راه مییابد و ضلع روبهروی سردر به حیاط دسترسی پیدا میکند.ابعاد حیاط کاروانسرا ۴۵×۵/۴۴ متر است. در هر طرف ایوان سه اتاق رواقدار ایجاد شده است که مجموعاً در هر ضلع ۶ اتاق را شامل میشود. در گوشه اضلاع نیز فضاهای عمومی ایجاد شده است. در دو گوشه جنوب غربی و جنوب شرقی دو فضای ستوندار ایجاد شده است.
رواقها طاق تیزهدار (قوس هفت و پنج) و ورودی اتاقها قوس هلالی دارد. در دو طرف ایوانها دو راهرو ایجاد شده است که در ضلع جنوبی در سمت راست با یک پلکان دسترسی به پشتبام امکانپذیر میشده است.در گوشههای شمال شرقی و شمال غربی دو فضای حیاط مرکزی هشت گوش ایجاد شده که در زاویههای آن به فضاهای الحاقی راه مییابد. در اتاقهای ضلع شمالی یک فضای سراسری کشیده شده که از دو طرف به فضای حیاط راه مییابد. پشتبام کاروانسرا کاهگلی و دارای گنبدهای کوتاه روی اتاقهاست. در این کاروانسرا از ناودانهای سنگی استفاده شده است.این بنا در گذشته مورد استفاده کاروانیان بوده ولی در حال حاضر به صورت متروکه رها شده است.عمده تزیینات این بنا شامل تزیینات آجری به صورت خفته و راسته است.همچنین ترکیب آجر و کاشی در نمای ضلع ورودی، در لچکیهای سردر زیر طاق ایوان و در فضای داخل هشتی به کار رفته است، در نمای داخلی بنا بر روی لچکی بالای رواقها و ایوانها این ترکیب رعایت شده است.این بنا در تاریخ ۲۵/۱۲/۱۳۷۹ با شماره ۳۰۶۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.
کوروش کمالی سروستانی
