مسجد سیاوشان

دانشنامه آثار تاریخی ۲ دقیقه مطالعه

 از مساجد دوره قاجاریه (۱۲۸۰ه..ق) در شیراز است که در محله قدیمی سنگ سیاه مجاور بازارچه حاج زینل قرار گرفته است. مساحت این مسجد ۹۰۰ متر مربع و زیربنای آن ۶۳۰ مترمربع است. این مسجد در سال ۱۲۸۰ه..ق توسط شخصی به نام سیاوش ساخته شده است.در سال ۱۳۴۰ خانه‌ای که در ضلع شمالی پشت مسجد قرار داشت، به مسجد اضافه شد و پس از آن سید محمد جعفر علوی در این مسجد شبستانی احداث کرد. یک خانه نیز در پشت شبستان جهت استفاده خدمه مسجد احداث شد. در ورودی این خانه در کوچه کنار مسجد قرار گرفته است.در ضلع شمالی مسجد یک شبستان واقع شده و محرابی با کاشی‌کاری‌های متنوع در آن وجود دارد. در جنوب شبستان سه پنجره بزرگ و دو در ورودی قرار گرفته که نورگیری و تهویه شبستان از طریق همین سه پنجره انجام می‌شود.

شرق شبستان دو پنجره کوچک است که بیشتر جنبه تزیینی دارد. هم چنین چهار ستون در وسط شبستان همراه با طاق‌های متعدد وجود دارد. مصالح مصرفی داخل شبستان آجر و سنگ‌هایی به عنوان ازاره است و در سقف آن نیز از کاشی‌های کوچک رنگی استفاده شده است.در ضلع جنوبی مسجد یک رواق گسترده که از چهار ستون و پنج طاق تشکیل شده، وجود دارد که در کناره‌های طاق کاشی‌های رنگی بسیاری وجود دارد. زیر این رواق آب انباری وجود دارد که در حال حاضر کاربردی ندارد و بهره‌برداری از آن در گذشته صورت می‌گرفته، البته هیچ گونه راهی برای وارد شدن به آب انبار وجود ندارد و آب باران از طریق دریچه‌ای که در کف حیاط قرار داشته، به داخل آب انبار انتقال می‌یافته و سپس با پر شدن آب انبار از روزنه‌ای مخصوص آب به داخل حوضی که در وسط حیاط واقع شده، می‌ریخته است.در ضلع غربی مسجد یک رواق شامل پنج طاق و چهار ستون وجود دارد. در همان ضلع راه پله‌ای وجود دارد و به پشت بام راه می‌یابد. هم‌چنین راهرو ورود به سرویس‌های بهداشتی در همین ضلع واقع شده است.در ضلع شرقی مسجد کتابخانه‌ای وجود داشته که در حال حاضر متروکه است.این بنا در تاریخ ۲۰/۸/۱۳۷۷ با شماره ۲۱۵۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مسجد سیاوشان

منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.

کوروش کمالی سروستانی