مسجد حاج رضا

دانشنامه آثار تاریخی ۲ دقیقه مطالعه

 از مساجد دوران قاجاریه در شیراز است که در خیابان احمدی و در بازارچه حاج زینل واقع شده است. پلان این بنا به شکل مربع می‌باشد.طاق ورودی مسجد که مقرنس کاری شده، در سمت غربی بنا قرار دارد. در مقرنس‌کاری زیر طاق ورودی از کاشی‌هایی در ابعاد مختلف و در رنگ‌های سبز و زرد استفاده شده است. در زیر مقرنس‌کاری آیه «انّما یعمر مساجداللّه و الیوم الاخر و اقام الصلوه و آتی الزکوه» که نشان از تعمیر سردر مسجد به تاریخ ۱۳۷۷ هجری قمری دارد، نقش بسته است. گرداگرد حیاط مسجد به وسیله طاق‌نماها و درک‌هایی پوشیده شده است.شبستان مسجد که در ضلع شرقی بنا قرار گرفته، دارای ۴ درک آهنی است. مجموع ستون‌های داخل شبستان شامل هشت ستون است که ۴ ستون آن مربع شکل و ۴ ستون دیگر آن ۸ ضلعی است.

 پوشش سقف شبستان به شیوه عرقچین کار شده است. در بالای حاشیه محراب مقرنس کاری شده، آیه «ان‌اللّه و ملائکۀ یصلون علی النبی یا ایها الذین آمنوا صلوا علیه و سلموا تسلیماَ» نوشته شده است. ارتفاع ازاره‌های محراب شبستان ۱۴۵ سانتی‌متر بوده و ارتفاع ازاره‌های دور شبستان ۸۵ سانتی‌متر می‌باشد. ابعاد ستون‌های ضلع‌دار شبستان نیز ۱۷ سانتی‌متر و ابعاد ستون‌های مربع ۶۳×۱۰۰ سانتی‌متر می‌باشد. مصالح مورد استفاده در ساخت بنا عبارت است از: سنگ، آجر و ملاط گچ و گل.تزیینات این بنا شامل استفاده از کاشی، کاشی معرق، کاشی معقلی، کاشی هفت رنگ و آیات و احادیث به خط ثلث می‌باشد. بر بالای طاق‌نماهای داخل حیاط نیز از کاشی معقلی و در یک طاق‌نما نیز از کاشی معرق استفاده شده است. تزیینات داخل شبستان نیز محدود به محراب مسجد می‌باشد که از کاشی معرق و کاشی‌هایی در ابعاد مختلف و به رنگ فیروزه‌ای و زرد استفاده شده است.این مسجد در تاریخ ۸/۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۴۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.

کوروش کمالی سروستانی