از آثار دوران پهلوی در شیراز است که بین فلکه احمدی و خیابان لطفعلیخان زند واقع شده است. قسمتهای مختلف این بنا شامل ورودی حمام، سربینه یا رختکن، گرمخانه حمام و تون یا آتش خانه حمام میباشد. ورودی بنا در یک محوطه عقب نشسته قرار گرفته که گرداگرد آن را طاقنماهایی پوشانیده، است. درِ ورودی بنا که در قسمت شمالی حمام قرار گرفته نیز در یکی از همین طاقنماها ساخته شده است. پس از ورودی حمام یک دالان کوچک چند ضلعی قرار گرفته که به وسیله کاشیهای سفید یا شیری رنگ در سالهای اخیر پوشیده شده است. پس از این محوطه چند ضلعی دالان مانند سربینه یا رختکن حمام قرار گرفته است. محوطه سربینه نیز که به صورت هشت گوش ساخته شده، شامل چهار شاهنشین کوچک میباشد که دو به دو روبهروی یکدیگر و به شکل قرینه قرار گرفتهاند. یک آب نمای کوچک مطبق نیز وسط سربینه قرار دارد. سقف سربینه که به صورت گنبدی و دایره مانند ساخته شده، دارای نورگیرهایی است که گرداگرد سقف بنا را فرا گرفته و روشنایی داخل سربینه را به خوبی تأمین مینماید.یک دالان باریک در ضلع جنوب غربی بنا راه ارتباطی بین سربینه و گرمخانه میباشد.
فضای گرمخانه دارای چهار ستون سنگی هشت ضلعی است. گرداگرد فضای گرمخانه به وسیله طاقنماهایی پوشیده شده است. گرداگرد بدنه داخلی بنا نیز به وسیله کاشی سفید و در اندازههای مختلف پوشیده شده است. همانند فضای سربینه، گرمخانه نیز دارای نورگیر است که روشنایی داخل گرمخانه را تأمین میکند. مصالح بهکار رفته در ساخت بنا سنگ، آجر و ملاط گچ و گل است. در جهت شمالی ـ جنوبی گرمخانه دو محوطه جهت استحمام تعبیه شده است.هماینک عمده تزیینات قدیمی بنا از بین رفته و تنها تزیینات سردر ورودی و سقف داخلی سربینه باقی مانده است. سردر بنا به وسیله کاشی معرق و کاشی هفت رنگ که آیات قرآنی، اسامی پنج تن و حدیث «النظافۀ منالایمان» بر آن نوشته شده، مزیّن شده است. در پایین نیز دو فرشته یک جام را در دست گرفته که بر روی آن عبارت «حمام توکلی» و تاریخ ۱۳۶۶ نوشته شده است. در زیر سقف سربینه نیز آیات و احادیث و نیز تصاویر نقوش انسانی و طبیعی نقش شده است.تعمیرات انجام شده در بنا شامل تعویض کف بنا به موزاییک، ازارهبندی بنا به وسیله کاشی و مرمت و اندود پشت بام بنا میباشد.این حمام هماینک نیز مورد استفاده قرار میگیرد. این بنا با شماره ۱۰۴۹۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.
کوروش کمالی سروستانی
