چهل تنان یا تکیه چهل تنان، مقبره چهل درویش است که در خیابان چهل مقام در جنوب بلوار هفت تنان و ضلع شرقی باغ جهان نمای شیراز، در دو ردیف ۲۰تایی قرار گرفته است. در زمان کریمخان زند در ضلع شمالی این تکیه، ساختمانی ساخته شد که دارای چند اتاق تو در تو است. در جلو آن نیز حوض کوچکی وجوددارد. این ساختمان از آجر و گچ و آهک ساخته شده است. در سال ۱۲۵۷ه..ق به فرمان معتمدالدوله حاجی فرهاد میرزا قاجار، والی فارس، چهل سنگ قبر به ابعاد ۳۰×۸۰ بر روی این قبور انداخته شد. در فاصله میان دو ردیف باغچه کوچکی دیده میشود. در ضلع جنوبی این قبور، سنگ قبر بزرگ حجاری شدهای به سبک قرن چهارم و پنجم وجود دارد که بر روی آن آیتالکرسی نگاشته شده است. علاوه بر این چهل تن، مقبره ابواسحاق شیرازی (شیخ اطعمه) (ف. ۸۳۰ه..ق) و میرزا عبدالرحیم حشمت (ف. ۱۳۱۴) از شاعران شیراز نیز در این مکان قرار دارد.
در ضلع جنوبی این تکیه، ساختمانی نوساز به عنوان چایخانه، به صورت نیمهکاره احداث شده است. در کنار این چایخانه اتاقهایی دو طبقه و مسکونی قرار دارد.این تکیه هم اینک توسط اداره اوقاف و امور خیریه فارس اداره میشود.
منابع: اقلیم پارس، سید محمدتقی مصطفوی، نشر تابان، تهران، ۱۳۶۴، ص ۵۴ / تاریخ بافت قدیمی شیراز، کرامتاللّه افسر، انتشارات انجمن آثار ملی، تهران، ۱۳۵۳، ص ۹۸ـ ۱۶۸ / دایره المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی، بناهای آرامگاهی، ویرایش محمدمهدی عقابی، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ۱۳۷۶، ص ۴۴۱/ شیراز در گذشته و حال، حسن امداد، اتحادیه مطبوعاتی فارس، ص ۱۷۱ / شیراز شهر گل و بلبل، علی محمدی، انتشارات تخت جمشید، شیراز، ۱۳۷۸، ص ۱۸۳ / فارسنامه ناصری، حاج میرزا حسن حسینی فسایی، تصحیح و تحشیه منصور رستگار فسایی، امیرکبیر، تهران، ۱۳۶۷، ج ۲، ص ۱۲۰۳.
کوروش کمالی سروستانی