از آثار دوره ساسانی در استهبان است که در زاویه شمالی جاده ورودی استهبان به ایج در درهای قرار گرفته است. این بنا دارای گنبد و چهار ستون است که در میان این چهارستون چهار درگاه قرار گرفته است. درِ ورودی این چهارطاق، در زاویه جنوبی آن قرار گرفته است، اما سه درگاه دیگر مسدود میباشد. در زاویه درگاه ضلع شمالی و ضلع شرقی، دو پنجره قرار دارد. کف این چهارطاقی نسبت به سطح زمین گودتر است و بدین جهت در ورودی آن چندین پلکان قرار گرفته است. این بنا دارای چهار گوشواره است که طاقهای ضربی گچی در آن وجود دارد. در وسط چهارطاقی حوضی قرار دارد که به وسیله آب قناتهای واقع در درون دره، پر میشود.
در جنوب غربی این طاق در پایه سنگی کوه، صفهای تراشیده شده و ایوان بزرگی نیز از درون سنگ در جلو آن احداث شده که پیش از این عبادتگاه زردشتیان بوده است.
در سال ۶۰۳ه..ق به دستور امیرالحاجب در دیواره انتهایی ایوان، محرابی ساخته شد و این مکان تبدیل به مسجدی گردید که به مسجد سنگی معروف است.این چهارطاقی هم اینک پابرجاست و تنها نمای بیرونی گنبد آن بازسازی شده است.این بنا در تاریخ ۵/۱۰/۱۳۵۲ با شماره ۹۵۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: آثار عجم، فرصتالدوله شیرازی، انتشارات بامداد، ۱۳۶۲، ص ۴۱۲ / اقلیم پارس، سید محمدتقی مصطفوی، نشر تابان، تهران، ۱۳۶۴، ص ۸۹ / جغرافیای تاریخی استهبان، حسن کیانی، انتشارات میرزای شیرازی، شیراز، ۱۳۷۶، ص ۱۱۶ / دایره المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی، مساجد، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ۱۳۷۸، ص ۱۷۲ / شیراز، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس، ص ۴۷ / فارس، جهانگردی و توسعه، مرکز انفورماتیک و مطالعات توسعه، بنیاد فارسشناسی، ۱۳۷۲، ص ۲۲ / مراکز فرهنگی فارس، مرکز انفورماتیک و مطالعات توسعه، سازمان برنامه و بودجه استان فارس، ۱۳۷۲، ج ۱، ص ۳۷.
کوروش کمالی سروستانی
