امامزاده عبداللّه

دانشنامه آثار تاریخی ۳ دقیقه مطالعه

از آثار تاریخی شیراز است که در سه‌راه احمدی و در داخل بازار احمدی واقع شده است. بنای فعلی این امامزاده در دوره زندیه احداث شده و در دوره قاجار و پهلوی مورد مرمت واقع شده است. پلان این بنا مستطیل شکل ساخته شده است. ورودی امامزاده در ضلع جنوبی بنا و در کوچه نسبتاً باریکی قرار دارد. پس از عبور از در ورودی یک دالان مستطیل شکل با پوشش عرقچین وجود دارد که هریک از جوانب آن را طاق‌نمایی فراگرفته است. طاق‌نمای ضلع غربی، در ورودی یک اتاق دیگر نیز می‌باشد. این دالان کوچک به وسیله یک پله به حیاط متصل می‌شود که در سال‌های اخیر گسترش پیدا کرده است. در ضلع شمالی حیاط امامزاده یک بنای آجری قدیمی وجود دارد که پیش از این به عنوان مدرسه علوم دینی از آن استفاده می‌شده و در سال‌های اخیر به صحن امامزاده اضافه گردیده است. در سمت شرق حیاط سرویس‌های بهداشتی و محل وضوخانه قرار گرفته است. بنای اصلی امامزاده در ضلع غربی بنا ساخته شده که آن هم در سال‌های اخیر گسترده‌تر شده است. جبهه ورودی شامل ۵ طاق‌نمای هم‌اندازه می‌باشد که تنها ورودی روبه‌روی ضریح بر روی زائرین باز می‌باشد و سایر ورودی‌ها در حال حاضر بسته هستند.

امامزاده عبداللّه

 پس از عبور از در، یک سالن که امتداد آن شمالی ـ جنوبی می‌باشد، قرار گرفته که سمت راست آن دارای ۲ ورودی و سمت چپ آن دارای یک ورودی است. بنای اصلی به شکل چلیپایی ساخته شده و ضریح در زیر گنبد و در مرکز آن قرار دارد. زیر گنبد و در چهار گوشه آن اسامی پنج تن و اندکی بالاتر از آن «سوره قدر» با خط خوش ثلث نوشته شده است. شاه‌نشین شمالی که بزرگ‌ترین شاه‌نشین بنا می‌باشد، با یک پله به یک اتاق دیگر ملحق می‌شود که محل ادای فرایض دینی می‌باشد. در انتهای شاه‌نشین جنوبی یک پنجره آهنی مشبک‌مانند وجود دارد که از داخل کوچه می‌توان به ضریح مقدس ادای احترام نمود. شاه‌نشین غربی کوچک‌ترین شاه‌نشین بنا است و شاه‌نشین شرقی به در ورودی متصل می‌شود. در جای‌های مختلف این بنا از رف‌ها و طاقچه‌هایی با طاق ضربی استفاده شده است. در چهار گوشه گنبد، چهار گوشواره ایجاد شده است. عمده مصالح به کار رفته در ساخت این بنا سنگ، آجر و ملاط گچ و گل می‌باشد.

امامزاده عبداللّه

 تزیینات این بنا شامل کاشی‌کاری، نقوش اسلیمی بر روی کاشی هفت رنگ، کاشی‌کاری معقلی، نقوش خطی و تزیینات کاشی‌کاری با نقش ترنج می‌باشد. هم‌چنین سوره آیه‌الکرسی با خط ثلث بر فراز جبهه ورودی بنا با خط خوش ثلث نوشته شده است. به طور کلی تزیینات کاشی‌کاری با نقوش گوناگون در جلوی جبهه ورودی بنا ایجاد شده است.این بنا زیر نظر اداره اوقاف و امور خیریه است و در دوره قاجار و پهلوی مرمت شده است و بنای آن در تاریخ ۲۵/۱۲/۱۳۸۰ با شماره ۵۰۵۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.

کوروش کمالی سروستانی