۵ استودان خوزی با تزیینات مثلثی شکل در فاصله ۹ کیلومتری جنوب شرقی شهر مهر و در جنوب روستای خوزی قرار دارد. این محوطه در بخش کوهپایه در دره معروف به تنگ خوزی واقع شده است. آثار این محوطه را حفرهای چهارگوش کنده شده در دیوار صخرهای کوه به ابعاد ۶۰ در ۵۰ سانتیمتر تشکیل میدهد.
این استودان یا دخمکها به شکل طاقچهای در ارتفاع دو متری از سطح زمین، در نمای صخره کنده شدهاند. صخره از جنس سنگهای رسوبی نرم است و به همان اندازه که کار کندن یک استودان در آن به سهولت امکانپذیر بوده، عمل فرسایش آن نیز، در طی زمان به راحتی صورت گرفته است. هماینک بخش زیرین این استودان، به کلی دچار فرسایش شده و از بین رفته است. در بخش پایین دامنه این صخره قطعه سنگهای بزرگی روی هم انباشته شده که احتمالاً این قطعه سنگها در اثر فرسایش و یا لرزش ناگهانی در این قسمت، از محل اصلی خود جدا شده است.بخش بیرونی دهانه ورودی این استودان به شکل چارچوبی عمودی به ابعاد ۲۰ در ۵۰ سانتیمتر است. در این قسمت گرداگرد دهانه ورودی، در ردیف قاب چهارگوش تو در تو حجاری شده که نمای استودان را دربرمیگیرد. ابعاد اولین ردیف قاب چهارگوش دور دهانه ۷۰ در ۶۰ سانتیمتر و دومین ردیف ۸۰ در ۷۰ سانتیمتر است. پهنای هر کدام از این قابها ۱۰ سانتیمتر است.
در دو ردیف افقی بخش بالا، تزیینات مثلثی شکل توپری کندهکاری شده است. اندازه هر کدام از این تزیینات مثلثی شکل در ضلع قاعده هشت و ارتفاع هر کدام از آنها ۱۰ سانتیمتر است و بدین ترتیب در ردیف بیرونی نه و در ردیف داخلی هفت مثلث توپر ایجاد شده است.فضای درونی این استودان به شکل حفرهای چهارگوش به ابعاد ۷۰ در ۶۰ سانتیمتر و عمق ۶۰ سانتیمتر است. زوایای گوشهها در این قسمت، در محل ارتباط کف و یا سقف یا دیوارههای اطراف، کاملا راست گوشه نیست و با کمی انحنا ایجاد شده است. در بخش داخلی این استودان، پستی و بلندی خاصی وجود ندارد. جز این که در کف استودان، سوراخی به قطر ۲۰ سانتیمتر وجود دارد. این سوراخ پس از ۱۵ سانتیمتر عمق به یک فضای بزرگتر باز میشود. متأسفانه بخش زیرین کف استودان، در امتداد این سوراخ در اثر فرسایش از بین رفته و از حالت اولیه خود خارج شده است.این اثر در تاریخ۱۰/۱۰/ ۱۳۸۱ با شماره ۶۷۷۱ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.
کوروش کمالی سروستانی
