کاروانسرای مخک ۱

دانشنامه آثار تاریخی ۲ دقیقه مطالعه

از آثار تاریخی دوران قاجاریه است که در کیلومتر ۳۰ جاده جهرم به شیراز در سمت راست جاده واقع شده است.این کاروانسرا که ورودی آن در ضلع شمالی واقع شده، از مصالح لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته شده است. در جبهه شمالی این بنا در بدنه بیرونی سکویی به ارتفاع ۵۰ سانتی‌متر و عرض ۳۰ سانتی‌متر وجود دارد. برفراز ورودی این کاروانسرا ساباط واقع شده است. نمای ورودی کاروانسرا با گچ اندود شده است. بر فراز سر در ورودی جای کتیبه‌ای است که هم‌اینک مفقود شده است. پس از ورودی دالانی واقع شده که به حیاط راه می‌یابد. در وسط حیات باراندازی وجود دارد که ابعاد آن ۹×۹ متر می‌باشد. دیواره‌های این بارانداز به مرور زمان از بین رفته است. در گوشه ضلع شرقی و غربی آن دو اتاق به صورت دو طبقه وجود دارد که این دو اتاق درست بر روی راه پله این کاروانسرا تعبیه شده است.

 در هر ضلع این کاروانسرا ۹ اتاق وجود دارد که طاق آنها به صورت ضربی زده شده است. بدنه داخلی این بنا نیز با گچ اندود شده و تزیینات داخلی آن به صورت کاربندی است. ضخامت دیوارهای بنا ۶۰ سانتی‌متر و عرض دهانه ورودی اتاق‌ها ۱۲۰ سانتی‌متر می‌باشد. این بنا در حال حاضر محل نگهداری گوسفندان است. دامداران در این بنا تغییراتی هم‌چون احداث دیوار در وسط حیاط و استفاده از تابوک جهت آغل برای نگهداری حیوانات در تابستان، نصب در آهنی جلو حجره‌ها برای امنیت گوسفندان و ایجاد سکو برای نشستن ایجاد کرده‌اند.سقف ضلع شمال شرقی کاروانسرا فرو ریخته و به تدریج دیوارهای آن نیز رو به تخریب است. کلیه حجره‌های ضلع جنوبی نیز فرو ریخته است. تزیینات بنا شامل کاربندی و ایجاد دایره‌های گچی بر روی اندود داخل اتاق‌هاست.در این بنا هیچ‌گونه تعمیری ویژه بنای کاروانسرا صورت نگرفته است.این بنا در تاریخ ۱۰/۱۰/۱۳۸۱ با شماره ۶۷۸۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.

کوروش کمالی سروستانی